nutrodaily.
Zapisz się na newsletter

15 najpopularniejszych polskich obiadów: ranking od najzdrowszego do najgorszego

Przeliczyliśmy piętnaście dań, które w Polsce najczęściej lądują na obiad. Kilka klasyków wypadło lepiej, niż mówi o nich opinia publiczna, a jeden faworyt zdrowego jedzenia spadł na sam dół.

Stół z polskimi obiadami: schabowy, pierogi, ziemniaki, rosół i gołąbki

W skrócie

  • Najlepiej wypadają dania, w których białko i warzywa są w tym samym garnku: gulasz z warzywami, ryba z pieca, bigos.
  • Najgorzej wypadają dania smażone w cieście albo w panierce, bo panierka potrafi dołożyć więcej kalorii niż samo mięso.
  • Największą różnicę robi nie danie, tylko dodatek: te same kotlety z ziemniakami i surówką albo z frytkami to różnica ponad 400 kcal.

Ranking powstał z przeliczenia typowej porcji domowej według tabel składu i wartości odżywczej żywności1. Punktowaliśmy trzy rzeczy: gęstość energetyczną, zawartość białka i zawartość błonnika, bo to one decydują o tym, czy po obiedzie jesteś najedzony do kolacji, czy szukasz czegoś słodkiego po godzinie.

Cały ranking w jednej tabeli

Porcja oznacza to, co realnie ląduje na talerzu w polskim domu, razem z dodatkiem, a nie sto gramów samego mięsa. Dlatego liczby są wyższe niż w większości zestawień w internecie i jednocześnie bliższe temu, co faktycznie jesz.

#DaniePorcjaKalorieBiałkoBłonnik
1Ryba pieczona z warzywami400 g420 kcal38 g6 g
2Gulasz wołowy z kaszą i warzywami400 g520 kcal36 g7 g
3Bigos z chlebem razowym400 g480 kcal24 g9 g
4Rosół z makaronem i mięsem450 g390 kcal25 g3 g
5Zupa jarzynowa z ziemniakami450 g280 kcal9 g7 g
6Pierś z kurczaka, ziemniaki, surówka450 g560 kcal42 g5 g
7Gołąbki w sosie pomidorowym400 g520 kcal26 g5 g
8Kotlet mielony, ziemniaki, surówka450 g680 kcal33 g5 g
9Pierogi ruskie ze skwarkami350 g720 kcal17 g4 g
10Spaghetti bolognese400 g690 kcal28 g5 g
11Placki ziemniaczane ze śmietaną350 g760 kcal12 g4 g
12Schabowy, ziemniaki, surówka450 g790 kcal38 g5 g
13Ryba smażona w cieście, frytki400 g880 kcal28 g4 g
14Schabowy, frytki, zestaw surówek480 g1030 kcal39 g5 g
15Golonka z kapustą i ziemniakami500 g1150 kcal48 g6 g

Pierwsza rzecz, która rzuca się w oczy: schabowy pojawia się w tabeli dwa razy i różnica między jego dwiema wersjami wynosi 240 kcal, mimo że kotlet jest ten sam. Zmienia się wyłącznie dodatek.

Dlaczego schabowy nie wypadł najgorzej

Kotlet schabowy ma w Polsce opinię najgorszego możliwego obiadu i to nie do końca jest zasłużone. Ma dużo białka, a przy klasycznym zestawie z ziemniakami i surówką mieści się w okolicach 790 kcal, czyli mniej więcej tyle, co porcja placków ziemniaczanych ze śmietaną, w których białka jest trzy razy mniej.

Problem schabowego zaczyna się przy frytkach, bo wtedy talerz przekracza tysiąc kalorii i przestaje zostawiać miejsce na resztę dnia. Sam kotlet, odsmażany na patelni bez nadmiaru tłuszczu i podany z ziemniakami, jest daniem przeciętnym, a nie katastrofą.

Najgorzej wypadają dania, w których dominuje jednocześnie tłuszcz i skrobia, a białka prawie nie ma. Placki ziemniaczane ze śmietaną to 760 kcal przy dwunastu gramach białka, co oznacza, że godzinę później jesteś głodny mimo pełnego talerza za sobą.

Ten sam kotlet schabowy podany z ziemniakami i z frytkami, dwa talerze obok siebie
Ten sam kotlet z ziemniakami i z frytkami to różnica 240 kcal. Dodatek decyduje częściej niż główne danie.

Trzy podmiany, które zmieniają wszystko

Frytki na ziemniaki z wody

Najbardziej opłacalna zamiana w całym polskim menu. Te same ziemniaki, ta sama objętość na talerzu, a różnica sięga 250 do 300 kcal na porcję. Jeśli miałbyś zmienić w swoim obiedzie jedną rzecz, zmień tę.

Panierka na piekarnik

Panierka działa jak gąbka na tłuszcz i przy smażeniu potrafi podwoić kaloryczność samego mięsa. Ta sama pierś albo ten sam schab upieczony bez panierki traci od 150 do 250 kcal i nie traci przy tym białka.

Pół talerza warzyw, zawsze

Nie chodzi o surówkę na czubku łyżki, tylko o realną połowę powierzchni talerza. Warzywa wypełniają objętość przy niskiej gęstości energetycznej, więc obiad kończy się sytością przy mniejszej liczbie kalorii. To jedyny sposób na zjedzenie dużej porcji bez wypadania z deficytu.

Zupa przed obiadem nie jest przeżytkiem. Porcja zupy jarzynowej to około 280 kcal i sporo objętości, a badania nad sytością pokazują, że produkty o wysokiej zawartości wody sycą wyraźnie mocniej niż suche o tej samej wartości energetycznej2. Zupa przed drugim daniem zwykle obniża sumę całego obiadu.

Co z niedzielnym obiadem u rodziców

Nic. Jeden obiad o wartości tysiąca kalorii nie ma żadnego znaczenia dla wyniku miesiąca, bo liczy się średnia z trzydziestu dni, a nie rekord z jednego. Znaczenie ma dopiero sytuacja, w której taki obiad jest codziennością, a nie niedzielą.

Dlatego z tego rankingu nie warto robić listy zakazów. Warto z niego wyciągnąć jedną informację: wiesz teraz, które dania kosztują cię tysiąc kalorii, a które czterysta, i możesz to rozłożyć w tygodniu tak, żeby suma się zgadzała.

Najczęstsze pytania

Czy pierogi są aż tak złe?

Same pierogi ruskie to około 500 kcal na porcję. Do 720 kcal podnoszą je skwarki i śmietana. Bez nich, z jogurtem naturalnym zamiast śmietany, wracają do poziomu przeciętnego obiadu.

Który obiad najlepiej syci na najdłużej?

Ryba pieczona z warzywami i gulasz z kaszą, bo łączą wysokie białko z błonnikiem i dużą objętością. To połączenie sytości daje zwykle cztery do pięciu godzin bez myśli o jedzeniu.

Czy rosół to dobry obiad?

Jako jedyne danie jest zbyt ubogi w błonnik, ale jako pierwsze danie sprawdza się bardzo dobrze. Ma niską gęstość energetyczną i sensowną porcję białka z mięsa.

Źródła

Każda liczba w tym tekście pochodzi z pozycji poniżej. Numer przy zdaniu prowadzi do konkretnej pracy.

  1. Kunachowicz H, Przygoda B, Nadolna I, Iwanow K. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH. Wartości porcji przeliczone z danych na 100 g dla typowej porcji domowej.
  2. Holt SHA, Brand Miller JC, Petocz P, Farmakalidis E. A satiety index of common foods. European Journal of Clinical Nutrition, 1995;49(9):675–690. PubMed 7498104
  3. U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Dane porównawcze dla produktów bez odpowiednika w tabelach polskich. fdc.nal.usda.gov

Dalej w tym temacie

Darmowy e-book

Nie masz pomysłu na posiłki?Mamy dla Ciebie 50 gotowych przepisów

50 bardzo prostych, zdrowych i wysokobiałkowych posiłków z dokładną gramaturą, kaloriami i makro.

  • Do 25 minut
  • Zwykłe składniki
  • Pełne makro
Kobieta z miską makaronu, zapowiedź zestawu przepisów